Chi phí cố định và chi phí biến đổi

Chi phí cố định là thứ khiến tiệm "chết" khi vắng khách: tháng nào cũng phải trả, dù trong tháng đó có khách hay không.

Nội dung

Hai loại chi phí

• Chi phí cố định: Phải trả mỗi tháng dù có khách hay không. Ví dụ: tiền thuê, lương cứng, điện nước cơ bản, internet, phần mềm.
• Chi phí biến đổi: Tăng giảm theo số khách. Ví dụ: hoa hồng thợ, vật tư tiêu hao, phí thanh toán, thuế tính theo doanh thu.

Chi phí hàng tháng của tiệm Lan

Chi phí cố định	Số tiền/tháng
Tiền thuê mặt bằng	12.000.000
Lương cứng 3 thợ (5,4 triệu × 3)	16.200.000
Lương của chủ tiệm	10.000.000
Điện, nước	3.000.000
Internet, phần mềm	500.000
Giặt khăn, vệ sinh, rác thải	700.000
Marketing duy trì	2.000.000
Bảo hiểm xã hội (phần chủ đóng cho nhân viên + BHXH của chủ hộ)	4.000.000
Bảo trì, sửa chữa, chi phí khác	1.500.000
Tổng	49.900.000

Chi phí biến đổi	% doanh thu
Hoa hồng thợ	15%
Vật tư tiêu hao	10%
Quỹ để dành thuế	5%
Phí thanh toán	0,5%
Tổng	30,5%

Về "quỹ để dành thuế" 5%: Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, từ 01/01/2026 hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế GTGT, TNCN. Năm đầu, doanh thu dự kiến của Lan (khoảng 924 triệu) nằm dưới ngưỡng này, nên thực tế Lan có thể chưa phải nộp thuế. File vẫn giữ 5% như một quỹ dự phòng thận trọng cho trường hợp doanh thu vượt 1 tỷ. Nếu chắc chắn doanh thu dưới ngưỡng, có thể đặt dòng này bằng 0% và xem điểm hoà vốn giảm xuống; hỏi kế toán để có con số chính xác (Module 4).

Lương cứng không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Từ 01/01/2026, theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, lương tối thiểu tháng vùng I là 5.310.000 đồng, vùng II là 4.730.000 đồng, vùng III là 4.140.000 đồng, vùng IV là 3.700.000 đồng. Tiệm của Lan ở khu vực vùng I nên lương cứng mỗi thợ được đặt 5,4 triệu. Chi tiết về lương và hoa hồng ở Module 7.

Ngày lễ, Tết và phép năm cũng là chi phí. Người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương 11 ngày lễ mỗi năm (trong đó 5 ngày Tết Nguyên đán), và nếu làm việc vào ngày lễ được trả ít nhất 300%. Mỗi người còn có 12 ngày phép năm. Vì tiệm thường mở cửa và đông khách dịp lễ, file Excel có bảng "số ngày-người làm việc vào ngày lễ" theo tháng dương lịch và tự tính khoản lương tăng thêm này vào dòng tiền (Bài 3.4, Module 7).

Quan trọng: tự trả lương cho mình. Nhiều chủ tiệm để lương bản thân bằng 0 và thấy tiệm "có lãi". Thực ra đó là lương của họ, không phải lợi nhuận. Nếu tiệm chỉ có lãi khi chủ làm không công, tiệm chưa thật sự khoẻ.

Tham khảo tỷ lệ chi phí trong ngành

Số liệu từ ngành salon tại Mỹ, chỉ để đối chiếu, vì chi phí lao động và mặt bằng ở Việt Nam khác nhiều:

Khoản mục	Tỷ lệ trên doanh thu
Tổng lương nhân viên	40–60% (khoản lớn nhất)
Tiền thuê mặt bằng	8–15%
Sản phẩm và vật tư	8–12%
Tổng chi phí của một salon khoẻ mạnh	65–75%
Lợi nhuận ròng	8–15%

Thông điệp chính: lương là khoản chi phí lớn nhất và là "đòn bẩy" quan trọng nhất. Kiểm soát tỷ lệ lương trên doanh thu, chứ không chỉ số lượng nhân viên, là điều phân biệt tiệm có lãi và tiệm chật vật hoà vốn. Cách thiết kế cơ chế lương ở Module 7.

Tóm lại

Chi phí cố định càng thấp, tiệm càng dễ sống sót khi vắng khách. Trước khi ký hợp đồng thuê hay tuyển thêm người, hãy hỏi: "Khoản này làm chi phí cố định tăng bao nhiêu?"

Việc làm ngay

Điền trang 2_ChiPhiThang trong file Excel ở Bài 3.1, và nhớ điền lương của chính mình. Sau đó cộng cột chi phí cố định và ghi con số đó lại — bài sau dùng nó để tính điểm hoà vốn.