Thuế, hoá đơn, bảo hiểm xã hội và hợp đồng

"Doanh thu dưới ngưỡng thì không phải làm gì" — đó là hiểu lầm phổ biến nhất về thuế hộ kinh doanh từ năm 2026. Bài này đi qua những nghĩa vụ chắc chắn có, dù tiệm lớn hay nhỏ, và mười điều khoản phải đọc kỹ trước khi đặt cọc mặt bằng.

Nội dung

Thuế hộ kinh doanh từ năm 2026

Ba thay đổi lớn:

• Bỏ thuế khoán: Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán mà chuyển sang tự kê khai, tự nộp theo doanh thu thực.
• Bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026.
• Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế: 1 tỷ đồng/năm. Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế và quản lý thuế với hộ kinh doanh; sau đó Nghị định 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng doanh thu năm không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ 01/01/2026.

Hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống:

• Không phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN.
• Vẫn phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế, chậm nhất ngày 31/01 năm sau (doanh thu năm 2026 thông báo trước 31/01/2027). Nhiều người hiểu lầm "dưới ngưỡng thì không làm gì" — đây là quan niệm sai.

Hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm:

• Kê khai, nộp thuế GTGT và TNCN theo quy định.
• Phải dùng hoá đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Nếu năm trước chưa vượt 1 tỷ nhưng trong năm doanh thu luỹ kế vượt 1 tỷ, phải đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử trong 30 ngày kể từ cuối kỳ tính thuế có doanh thu vượt ngưỡng.

Việc nên làm với mọi hộ: thông báo với cơ quan thuế các tài khoản ngân hàng, ví điện tử dùng cho kinh doanh theo hướng dẫn của Cục Thuế; ghi chép doanh thu đầy đủ; hỏi kế toán về mẫu sổ sách áp dụng cho nhóm doanh thu của mình.

Ví dụ tiệm Lan: Doanh thu năm đầu dự kiến khoảng 924 triệu đồng (Module 3), dưới ngưỡng 1 tỷ: năm đầu Lan không phải nộp thuế GTGT, TNCN, chỉ phải thông báo doanh thu trước 31/01 năm sau. Nhưng Lan rất sát ngưỡng: nếu năm thứ hai doanh thu vượt 1 tỷ, Lan phải kê khai, nộp thuế và chuyển sang hoá đơn điện tử. Mỗi đầu năm (và giữa năm), hãy cùng kế toán theo dõi doanh thu luỹ kế so với ngưỡng 1 tỷ.

Thẻ trả trước và thuế: Trong quản lý nội bộ, tiền thẻ trả trước là "nợ dịch vụ" (Module 3, 6). Nhưng thời điểm khoản tiền này được tính là doanh thu chịu thuế có thể khác với cách quản lý nội bộ. Hãy hỏi kế toán cách kê khai đúng cho hộ kinh doanh trước khi bán thẻ, gói liệu trình.

Thói quen nên có từ ngày đầu: Ghi chép doanh thu đầy đủ mỗi ngày (phần mềm quản lý hoặc sổ), khuyến khích khách chuyển khoản vào tài khoản riêng của tiệm (Module 3). Doanh thu minh bạch giúp kê khai đúng và tránh rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu.

Bảo hiểm xã hội

• Chủ hộ kinh doanh: Theo Luật BHXH 2024 (hiệu lực 01/7/2025) và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Chủ hộ được tự chọn mức lương làm căn cứ đóng, thấp nhất bằng mức tham chiếu, và đóng 25% trên mức đó.
• Nhân viên: Hộ kinh doanh sử dụng lao động theo hợp đồng lao động cũng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động.
• Quy định về lộ trình và mức hỗ trợ vẫn đang được điều chỉnh. Hỏi cơ quan BHXH địa phương hoặc kế toán, và đưa khoản BHXH vào chi phí cố định trong file Excel ở Module 3.

Hợp đồng thuê mặt bằng: 10 điều khoản phải kiểm tra

Hợp đồng thuê là cam kết tài chính lớn nhất của tiệm. Trước khi đặt cọc, kiểm tra:

1. Người cho thuê có quyền cho thuê không: Xem giấy tờ nhà đất; nếu là người thuê lại hoặc người được uỷ quyền, phải có văn bản đồng ý/uỷ quyền của chủ nhà.
2. Thời hạn thuê: Đủ dài để thu hồi vốn đầu tư (thường từ 3–5 năm trở lên), có quyền ưu tiên gia hạn.
3. Giá thuê và mức tăng: Ghi rõ mức tăng tối đa mỗi năm hoặc mỗi kỳ.
4. Tiền cọc: Số tiền, điều kiện hoàn cọc, thời hạn hoàn cọc.
5. Mục đích sử dụng: Ghi rõ được phép kinh doanh spa/nail và được dùng địa chỉ để đăng ký kinh doanh.
6. Sửa chữa, cải tạo: Được phép cải tạo gì; khi trả mặt bằng có phải khôi phục hiện trạng không.
7. Trách nhiệm sửa chữa lớn: Ai chịu chi phí khi hư mái, thấm dột, hỏng hệ thống điện nước.
8. PCCC và giấy tờ công trình: Chủ nhà có hỗ trợ giấy tờ cần thiết cho thủ tục PCCC không.
9. Chấm dứt trước hạn: Điều kiện và mức bồi thường cho cả hai bên; đặc biệt là trường hợp chủ nhà lấy lại mặt bằng.
10. Chuyển nhượng, cho thuê lại: Có được sang nhượng tiệm cho người khác không.

Với hợp đồng thuê dài hạn và tiền cọc lớn, nên nhờ luật sư đọc hợp đồng trước khi ký. Chi phí tư vấn nhỏ hơn rất nhiều so với rủi ro mất mặt bằng sau khi đã đầu tư.

Hợp đồng lao động

• Ký hợp đồng lao động bằng văn bản với nhân viên, ghi rõ lương cứng, hoa hồng, giờ làm, thời gian thử việc.
• Nội quy tiệm, cam kết bảo mật thông tin khách hàng: chi tiết ở Module 7.

Bài tập module: checklist pháp lý của tiệm

Phần 1. Xác định giấy tờ cần có. Với mỗi hạng mục, ghi: tiệm có cần không, hỏi cơ quan hoặc người nào, hạn hoàn thành, và trạng thái (chưa / đã xong).

Hạng mục	Cơ quan / người cần hỏi
Đăng ký hộ kinh doanh / công ty	UBND xã/phường
Mã ngành (liệt kê từng mã)	Cán bộ đăng ký kinh doanh
Giấy chứng nhận đủ điều kiện ANTT (nếu có massage)	Công an xã/phường
Điều kiện PCCC (có thuộc diện quản lý không?)	Công an xã/phường
Kê khai thuế, hoá đơn điện tử	Cơ quan thuế / kế toán
BHXH chủ hộ và nhân viên	Cơ quan BHXH / kế toán
Hợp đồng thuê mặt bằng đã kiểm tra 10 điều khoản	Luật sư
Hợp đồng lao động với nhân viên
Hồ sơ nguồn gốc mỹ phẩm, vật tư	Nhà cung cấp

Phần 2. Rà soát danh sách dịch vụ. Viết ra toàn bộ dịch vụ định cung cấp, rồi đánh dấu:

• Dịch vụ có massage/xoa bóp → cần giấy ANTT.
• Dịch vụ có yếu tố xâm lấn (kim, tiêm, chảy máu, laser) → loại bỏ khỏi menu.
• Quảng cáo có chữ "trị", "điều trị", "chữa" → sửa lại cách viết.

Phần 3. Chuẩn bị câu hỏi. Viết 5 câu hỏi cụ thể sẽ hỏi cán bộ UBND xã/phường, Công an và kế toán.

Checklist này sẽ được đưa vào "Checklist 90 ngày trước khai trương" ở Module 11.

Việc làm ngay

Lập checklist pháp lý của tiệm theo bài tập module: từng hạng mục, có cần không, hỏi ai, hạn hoàn thành. Ghi kết quả vào ô Bài tập bên dưới, kèm 5 câu hỏi sẽ mang đi hỏi.