Làm sạch và khử khuẩn dụng cụ

Một ca nhiễm trùng, nấm móng hay lây bệnh có thể khiến tiệm mất uy tín vĩnh viễn và bị xử phạt. Vệ sinh cũng là điều khách nhìn thấy được và dùng để đánh giá cả tiệm: chiếc dũa của khách trước là đủ để một khách viết đánh giá 1 sao.

Nội dung

Ba mức độ làm sạch

Mức độ	Ý nghĩa	Áp dụng
Làm sạch	Loại bỏ bụi bẩn, cặn bám bằng xà phòng và nước	Mọi dụng cụ, luôn là bước đầu tiên
Khử khuẩn	Diệt phần lớn vi khuẩn, vi rút, nấm bằng dung dịch khử khuẩn	Dụng cụ kim loại, thuỷ tinh, nhựa cứng dùng lại
Tiệt trùng	Diệt toàn bộ vi sinh vật, thường bằng nồi hấp tiệt trùng (autoclave)	Dụng cụ dùng lại có thể tiếp xúc với máu

Khử khuẩn chỉ có tác dụng trên dụng cụ đã được làm sạch, vì vậy làm sạch trước khi khử khuẩn luôn là bước đầu tiên.

Quy trình 4 bước cho dụng cụ dùng lại

1. Loại bỏ bụi bẩn bám trên dụng cụ.
2. Rửa kỹ bằng xà phòng và nước ấm, chải sạch khe kẽ.
3. Ngâm ngập hoàn toàn trong dung dịch khử khuẩn, đúng tỷ lệ pha và đủ thời gian tiếp xúc theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm. Tài liệu hướng dẫn của một số cơ quan quản lý ngành làm đẹp tại Mỹ nêu thời gian ngâm thường là 10 phút, nhưng luôn làm theo nhãn của sản phẩm đang dùng.
4. Lấy ra bằng kẹp hoặc găng tay, rửa lại, làm khô, cất trong hộp kín sạch.

Lưu ý quan trọng:

• Dụng cụ rơi xuống sàn phải làm lại toàn bộ quy trình trước khi dùng tiếp.
• Tất cả dụng cụ tiếp xúc với khách phải được làm sạch và khử khuẩn trước mỗi lần dùng, kể cả dùng lại cho cùng một khách.
• Hộp đèn UV không tiệt trùng dụng cụ; nồi hấp tiệt trùng (autoclave) mới là phương pháp tiệt trùng phù hợp trong tiệm.
• Cồn không phải chất khử khuẩn dụng cụ tốt: cần thời gian tiếp xúc dài (20–30 phút) và rất dễ cháy, bay hơi nhanh nên khó đạt đủ thời gian.
• Chọn dung dịch khử khuẩn được phép lưu hành tại Việt Nam: các nguồn tham khảo trong bài là quy định của Mỹ (sản phẩm đăng ký với EPA). Tại Việt Nam, chế phẩm diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế được quản lý theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 129/2024/NĐ-CP) và phải có số đăng ký lưu hành do Bộ Y tế (Cục Quản lý môi trường y tế) cấp. Chọn sản phẩm có số đăng ký lưu hành, công dụng diệt vi khuẩn, vi rút, nấm ghi trên nhãn; yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông tin số đăng ký. Pha đúng tỷ lệ, thay dung dịch theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Dụng cụ dùng một lần

Vật dụng không thể làm sạch và khử khuẩn được coi là dùng một lần và phải bỏ đi sau mỗi khách, ví dụ: dũa móng (trừ loại kim loại hoặc thuỷ tinh), bông, khối đánh bóng (buffer), đá bọt, que đẩy da bằng gỗ, dép đi trong tiệm, miếng tách ngón chân, que gỗ, giấy lót.

Mẹo tạo niềm tin: mở bộ vật tư mới trước mặt khách, hoặc tặng khách chiếc dũa đã dùng mang về.

Bề mặt và bồn ngâm chân

• Bàn làm việc, gác chân: lau sạch và khử khuẩn trước mỗi khách.
• Bồn ngâm chân: làm sạch và khử khuẩn sau mỗi khách; cân nhắc dùng túi lót bồn dùng một lần.
• Ghế pedicure có hệ thống sục nước (có đường ống): vi khuẩn có thể bám và phát triển trong đường ống, lưới lọc, nơi mắt thường không nhìn thấy. Tháo và vệ sinh lưới lọc, chạy dung dịch khử khuẩn qua hệ thống theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất (sau mỗi khách, cuối ngày, hằng tuần); ghi vào sổ vệ sinh. Nếu không bảo đảm quy trình này, ưu tiên chậu ngâm không đường ống kèm túi lót.
• Lời khuyên cho khách: không cạo lông chân trong khoảng 24 giờ trước khi làm pedicure, và không làm pedicure khi chân có vết xước, vết thương hở; in lời khuyên này trên tin nhắn xác nhận lịch hẹn.
• Khăn: mỗi khách một khăn sạch; giặt nước nóng, sấy khô, cất trong tủ kín.
• Bề mặt nhiều người chạm: tay nắm cửa, quầy lễ tân, máy quẹt thẻ, điện thoại, bút… lau khử khuẩn nhiều lần trong ngày.

Dành cho spa: vệ sinh khăn, giường và thiết bị nhiệt

• Ga, khăn trải giường, gối: thay mới cho mỗi khách; dùng tấm lót dùng một lần cho mặt gối nếu phù hợp.
• Khăn: giặt nước nóng, sấy khô hoàn toàn; khăn ẩm để lâu dễ sinh vi khuẩn, mùi hôi.
• Tủ hấp khăn nóng: chỉ cho vào khăn đã giặt sạch; lấy khăn ra dùng trong ngày, không để qua đêm; lau khô, vệ sinh tủ hằng ngày. Môi trường ấm, ẩm trong tủ là nơi vi khuẩn dễ phát triển nếu không làm đúng.
• Nồi sáp (wax): không nhúng que đã dùng trên da khách trở lại nồi sáp; mỗi lần lấy sáp dùng que mới, hoặc chia sáp theo từng khách.
• Máy xông hơi mặt: dùng đúng loại nước theo hướng dẫn nhà sản xuất, vệ sinh bình chứa theo lịch.
• Bồn, ghế gội đầu: làm sạch tóc, cặn dầu gội sau mỗi khách; khử khuẩn cuối ngày.
• Chén, bát, cọ đắp mặt nạ: làm sạch và khử khuẩn như dụng cụ dùng lại; loại không khử khuẩn được thì dùng một lần.

Bài tập: checklist vệ sinh ngày và tuần

Điền người làm và đánh dấu "đã làm" mỗi lần:

Việc	Tần suất	Người làm
Khử khuẩn bàn, gác chân	Trước mỗi khách	Thợ
Khử khuẩn bồn ngâm chân	Sau mỗi khách	Thợ
Pha mới / thay dung dịch khử khuẩn	Theo nhãn sản phẩm
Lau tay nắm cửa, quầy, máy quẹt thẻ	Nhiều lần/ngày	Lễ tân
Vệ sinh nhà vệ sinh	2–3 lần/ngày
Giặt khăn	Hằng ngày
Vệ sinh quạt hút, bàn hút	Hằng tuần
(Spa) Thay ga, khăn trải giường	Sau mỗi khách	Kỹ thuật viên
(Spa) Vệ sinh tủ hấp khăn, lấy hết khăn ra	Cuối ngày
(Spa) Vệ sinh bồn, ghế gội đầu	Sau mỗi khách / cuối ngày
Kiểm tra hạn sử dụng sản phẩm	Hằng tuần

Tóm lại

Làm sạch → Khử khuẩn đủ thời gian → Bảo quản kín. Cái gì không khử khuẩn được thì dùng một lần.

Việc làm ngay

Viết SOP “Làm sạch và khử khuẩn dụng cụ” cho tiệm, ghi rõ tên dung dịch, tỷ lệ pha và thời gian ngâm theo nhãn. Sau đó điền checklist vệ sinh ngày và tuần với người làm cho từng việc, in ra và dán ở khu vực tương ứng.